ក្បាច់គុនខ្មែរដែលពេញនិយមបំផុតក្នុងឆ្នាំ ២០២៦

តើក្បាច់គុនខ្មែរដែលពេញនិយមបំផុតក្នុងឆ្នាំ ២០២៦មានអ្វីខ្លះ? ចម្លើយខ្លីគឺ ក្បាច់គុនល្បុក្កតោ និងគុនខ្មែរប្រកួតកំពុងឈរជើងគូគ្នា ខណៈកុនល្បុក្កតោត្រូវបានចុះបញ្ជីជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីរបស់មនុស្សលោកដោយ អង្គការយូណេស្កូ ចាប់តាំងពីថ្ងៃទី ២៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២២ ហើយឥឡូវនេះកំពុងត្រូវបានលើកយកមកបង្ហាញជាសាធារណៈជារៀងរាល់សប្តាហ៍នៅសៀមរាប ចាប់ពីថ្ងៃទី ១៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ គុនខ្មែរប្រកួតក៏កំពុងពង្រីកវិសាលភាពទៅកម្រិតអន្តរជាតិ តាមរយៈព្រឹត្តិការណ៍ដូចជា Asian Kun Khmer Championship និង World Championship ដែលរៀបចំឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០២៦។

ក្បាច់គុនខ្មែរជាអ្វី៖ ចម្លើយផ្ទាល់សម្រាប់អ្នកអានប្រញាប់

ក្បាច់គុនខ្មែរ សំដៅលើប្រព័ន្ធបច្ចេកទេសប្រយុទ្ធប្រពៃណីខ្មែរ ដែលបែងចែកជាពីរផ្នែកធំគឺ កុនល្បុក្កតោ (ក្បាច់បុរាណផ្អែកលើកាយវិការសត្វ និងវិន័យប្រពៃណី) និងគុនខ្មែរ (កីឡាប្រដាល់ប្រកួតប្រជែងសម័យទំនើប)។ តាមការចុះបញ្ជីរបស់ អង្គការយូណេស្កូ កុនល្បុក្កតោត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការក្នុងឆ្នាំ ២០២២ ថាជា «សិល្បៈប្រយុទ្ធបុរាណខ្មែរដែលរួមបញ្ចូលបច្ចេកទេសប្រយុទ្ធ ទម្រង់សិល្បៈប្រយុទ្ធ វិន័យ និងទម្លាប់វប្បធម៌ដែលបានបន្តពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ»។ ចំណែកគុនខ្មែរប្រកួតវិញ គឺជាទម្រង់ប្រដាល់ដែលមានច្បាប់ប្រកួតច្បាស់លាស់ និងកំពុងមានកម្មវិធីប្រកួតសកម្មទាំងក្នុងស្រុក និងក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។

ប្រវត្តិសង្ខេប៖ ពីល្បាយបុរាណដល់បេតិកភណ្ឌ UNESCO

កុនល្បុក្កតោ ត្រូវបានចាត់ទុកថាមានឫសគល់ចាស់ជាងគេមួយក្នុងចំណោមក្បាច់គុនអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដោយក្បាច់ជាច្រើនត្រូវបានឆ្លាក់នៅលើជញ្ជាំង និងថ្មប្រាសាទបុរាណ។ ចំណុចសំខាន់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រទំនើបគឺ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ បានដាក់ពាក្យស្នើសុំ ហើយ ក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈ បញ្ជាក់ថាកុនល្បុក្កតោត្រូវបានចុះបញ្ជីជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ២៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២២។ បច្ចុប្បន្ន កម្ពុជាមានបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីសរុបចំនួន ១៤ ធាតុនៅក្នុងបញ្ជីតំណាងរបស់យូណេស្កូ ដោយកុនល្បុក្កតោស្ថិតក្នុងចំណោមនោះរួមជាមួយភ្លេងខ្មែរ និងល្ខោនខោល ដែលធ្លាប់ត្រូវបានយើងបង្ហាញក្នុងជើងឯកគុនខ្មែរ ២០២៦។

កុនល្បុក្កតោ៖ ក្បាច់គុនខ្មែរដែលឡើងកម្តៅលើឆាកទេសចរណ៍

ការវិវត្តន៍ថ្មីបំផុតដែលធ្វើឱ្យក្បាច់គុនខ្មែរនេះក្លាយជាប្រធានបទក្តៅគគុកនៅឆ្នាំ ២០២៦ គឺកម្មវិធីសម្តែងសាធារណៈថ្មីមួយ។ តាមរបាយការណ៍របស់ Khmer Times ក្រុមប្រឹក្សាទេសចរណ៍កម្ពុជាបានចាប់ផ្តើមកម្មវិធីសម្តែងវប្បធម៌ Pop-up ដោយឥតគិតថ្លៃនៅសៀមរាប ចាប់ពីថ្ងៃទី ១៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦ ដែលរួមមានការសម្តែងកុនល្បុក្កតោនៅមហាទីលានដំរី ចាប់ពីម៉ោង ៤ និង ៣០នាទី ដល់ម៉ោង ៥ និង ៣០នាទីល្ងាច និងការសម្តែងល្ខោនស្បែកធំតាមដងទន្លេសៀមរាបនៅពេលល្ងាច។ សេចក្តីលម្អិតបន្ថែមអំពីកម្មវិធីនេះអាចអានបានក្នុងដំណើរកម្សាន្តវប្បធម៌សៀមរាប ២០២៦។ កម្មវិធីនេះកំពុងដំណើរការជារៀងរាល់ថ្ងៃសុក្រ និងសៅរ៍ ដោយគោលដៅជំរុញឱ្យភ្ញៀវទេសចរណ៍បានឃើញ «បេតិកភណ្ឌរស់» ក្រៅពីតំបន់ប្រាសាទ។

ការផ្សព្វផ្សាយបែបនេះបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងសំខាន់ក្នុងរបៀបដែលសង្គមខ្មែរយល់អំពីក្បាច់គុនល្បុក្កតោ។ ជាមុន វាត្រូវបានចាត់ទុកជាចម្បងជាសិល្បៈបេតិកភណ្ឌដែលបង្ហាញតែក្នុងឱកាសពិសេស ប៉ុន្តែឥឡូវនេះវាកំពុងក្លាយជាកម្មវិធីទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍ជាប្រចាំសប្តាហ៍។

គុនខ្មែរប្រកួត៖ ក្បាច់ដែលកំពុងឈានឡើងឆាកអន្តរជាតិ

ស្របពេលកុនល្បុក្កតោកំពុងឈរជើងលើឆាកទេសចរណ៍ គុនខ្មែរប្រកួតវិញកំពុងពង្រីកវត្តមានលើឆាកកីឡាអន្តរជាតិ។ តាមទិន្នន័យរបស់ KunKhmerKh ការប្រកួត Asian Kun Khmer Championship មួយត្រូវបានរៀបចំឡើងនៅថ្ងៃទី ៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦ នៅក្រុងកឹនធើ ប្រទេសវៀតណាម ដោយសហការរបស់ក្រសួងវប្បធម៌ កីឡា និងទេសចរណ៍ក្រុងកឹនធើ រួមជាមួយ Kun Khmer Federation Cambodia។ លើសពីនេះ ការប្រកួត World Championship ដែលធ្វើឡើងកាលពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៦ នៅក្រុងព្រះសីហនុ បានបញ្ចប់ដោយក្រុមវៀតណាមឈ្នះមេដាយមាសចំនួន ១៨ ដំណាក់ ដឹកនាំតារាងមេដាយ ខណៈកម្ពុជាជាម្ចាស់ផ្ទះទទួលបានមេដាយមាស ១៧ ដំណាក់ ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ២ តាមរបាយការណ៍របស់ Lao Dong។

លទ្ធផលទាំងនេះបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា គុនខ្មែរប្រកួតលែងជាកីឡាមានវត្តមានតែក្នុងតំបន់ទៀតហើយ ថែមទាំងបានក្លាយជាឆាកប្រកួតប្រជែងអន្តរជាតិដ៏ខ្លាំងក្លានៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

តារាងប្រៀបធៀប៖ កុនល្បុក្កតោ និងគុនខ្មែរប្រកួត

ហេតុអ្វីក្បាច់គុនខ្មែរទាំងពីរកំពុងទទួលការចាប់អារម្មណ៍ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦

យោងតាមអត្ថបទរបស់ Cambodianess ការការពារបេតិកភណ្ឌអរូបីជាភារកិច្ចយុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់មួយសម្រាប់កម្ពុជានៅលើឆាកអន្តរជាតិ ដោយកម្ពុជាទើបទទួលបានតួនាទីជាសមាជិកគណៈកម្មាធិការនៃអង្គការយូណេស្កូ។ ការទទួលស្គាល់នេះជំរុញឱ្យស្ថាប័នរដ្ឋដូចជាក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ និងក្រុមប្រឹក្សាទេសចរណ៍កម្ពុជា សហការគ្នាបង្កើតកម្មវិធីជាក់ស្តែងសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ និងភ្ញៀវទេសចរណ៍។ ចំណែកឯគុនខ្មែរប្រកួតវិញ ការចូលរួមក្នុងព្រឹត្តិការណ៍អន្តរជាតិដូចជា Asian Kun Khmer Championship និង World Championship កំពុងផ្តល់ឱកាសឱ្យកីឡាករខ្មែរបានប្រកួតជាមួយគូប្រកួតក្នុងតំបន់ដូចជាវៀតណាម។

ការវិវត្តទាំងនេះក៏ត្រូវបានឆ្លុះបញ្ចាំងនៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌអរូបីទូទៅរបស់កម្ពុជា ដែលរួមមានភ្លេងខ្មែរ និងល្ខោនខោលផងដែរ ដូចដែលបានលើកឡើងក្នុងជើងឯកគុនខ្មែរ ២០២៦ និងអត្ថបទស្តីពីល្ខោនខោលវត្តស្វាយអណ្ដែត។

កុនល្បុក្កតោមិនមែនគ្រាន់តែជាបេតិកភណ្ឌលើក្រដាសទៀតទេ វាកំពុងក្លាយជាបទពិសោធន៍រស់ដែលភ្ញៀវទេសចរណ៍អាចមើលឃើញផ្ទាល់នៅសៀមរាបជារៀងរាល់សប្តាហ៍។

តួនាទីរបស់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធក្នុងការលើកកម្ពស់ក្បាច់គុនខ្មែរ

ស្ថាប័នសំខាន់ៗពាក់ព័ន្ធនឹងក្បាច់គុនខ្មែរបច្ចុប្បន្នរួមមាន ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ដែលទទួលបន្ទុកការចុះបញ្ជីបេតិកភណ្ឌ និងកិច្ចការសហប្រតិបត្តិការជាមួយអង្គការយូណេស្កូ ក្រុមប្រឹក្សាទេសចរណ៍កម្ពុជា ដែលទទួលបន្ទុករៀបចំកម្មវិធីសម្តែងសាធារណៈ និង Kun Khmer Federation Cambodia ដែលទទួលបន្ទុករៀបចំការប្រកួតជាផ្លូវការទាំងក្នុងស្រុក និងអន្តរជាតិ។ ការសហការគ្នារវាងស្ថាប័នទាំងនេះបានធ្វើឱ្យក្បាច់គុនខ្មែរមានវត្តមានទាំងលើឆាកវប្បធម៌ និងឆាកកីឡាក្នុងពេលដំណាលគ្នា។

ចំពោះអ្នកចាប់អារម្មណ៍ស៊ីជម្រៅលើវប្បធម៌ខ្មែរជាទូទៅ អាចអានបន្ថែមក្នុងអត្ថបទចង្វាក់និន្នាការ និងវប្បធម៌ខ្មែរ៖ អ្វីកំពុងកើតឡើងឆ្នាំ២០២៦ ដែលរួមបញ្ចូលទិដ្ឋភាពទូទៅនៃចលនាវប្បធម៌ខ្មែរឆ្នាំនេះ។

របៀបមើលការសម្តែងកុនល្បុក្កតោនៅសៀមរាប

សម្រាប់អ្នកចង់ទស្សនាដោយផ្ទាល់ កម្មវិធីនេះមិនគិតថ្លៃចូលទស្សនាឡើយ។ តាមព័ត៌មានលម្អិត៖

• ទីតាំង៖ មហាទីលានដំរី សម្រាប់ការសម្តែងកុនល្បុក្កតោ និងតាមដងទន្លេសៀមរាបសម្រាប់ល្ខោនស្បែកធំ
• ម៉ោង៖ ៤:៣០ ដល់ ៥:៣០ រសៀលសម្រាប់កុនល្បុក្កតោ និង ៧:៣០ ដល់ ៨:៣០ យប់សម្រាប់ល្ខោនស្បែកធំ
• កាលបរិច្ឆេទចាប់ផ្តើម៖ ថ្ងៃទី ១៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦
• ភាពញឹកញាប់៖ រៀងរាល់ថ្ងៃសុក្រ និងសៅរ៍
• ថ្លៃចូលទស្សនា៖ ឥតគិតថ្លៃ

ព័ត៌មានលម្អិតនេះត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយ Khmer Times ដែលរាយការណ៍ថាកម្មវិធីនេះមានគោលបំណងបង្ហាញឱ្យភ្ញៀវឃើញ «បេតិកភណ្ឌរស់» ក្រៅពីតំបន់ប្រាសាទ។ អ្នកដែលមានផែនការទស្សនាសៀមរាបអាចរួមផ្សំកម្មវិធីនេះជាមួយកម្មវិធីទេសចរណ៍ផ្សេងទៀត ដូចដែលបានលើកឡើងក្នុងអត្ថបទស្តីពីការឆ្លើយតបរបស់ក្រសួងវប្បធម៌ចំពោះបញ្ហាប្រឈមនៃវប្បធម៌ប្រាសាទខ្នារ។

ដែនកំណត់ និងចំណុចដែលអត្ថបទនេះមិនគ្របដណ្តប់

អត្ថបទនេះផ្តោតលើទិដ្ឋភាពទូទៅនៃស្ថានភាពក្បាច់គុនខ្មែរនៅឆ្នាំ ២០២៦ ដោយផ្អែកលើប្រភពព័ត៌មានសាធារណៈដែលមានស្រាប់។ វាមិនរួមបញ្ចូលការវិភាគបច្ចេកទេសលម្អិតនៃក្បាច់នីមួយៗ ឬការវាយតម្លៃផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រកីឡាឡើយ។ ចំនួនកីឡាករ ក្លឹប ឬការប្រកួតជាក់លាក់នៅកម្រិតជាតិអាចមានការផ្លាស់ប្តូរជាបន្តបន្ទាប់ តាមរយៈការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពរបស់សហព័ន្ធពាក់ព័ន្ធ។

សំណួរដែលសួរញឹកញាប់

កុនល្បុក្កតោ និងគុនខ្មែរខុសគ្នាយ៉ាងដូចម្តេច?

កុនល្បុក្កតោគឺជាសិល្បៈប្រយុទ្ធបុរាណដែលផ្តោតលើទម្រង់ វិន័យ និងទម្លាប់វប្បធម៌ ហើយត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយអង្គការយូណេស្កូជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបី។ គុនខ្មែរប្រកួតវិញ គឺជាកីឡាប្រដាល់សម័យទំនើបដែលមានច្បាប់ប្រកួតច្បាស់លាស់ និងកម្មវិធីប្រកួតជាផ្លូវការ។

កុនល្បុក្កតោត្រូវបានចុះបញ្ជីជាបេតិកភណ្ឌ UNESCO តាំងពីនៅឆ្នាំណា?

តាមការបញ្ជាក់របស់ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ កុនល្បុក្កតោត្រូវបានចុះបញ្ជីនៅថ្ងៃទី ២៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២២ ក្នុងបញ្ជីតំណាងនៃបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីរបស់មនុស្សលោក។

អាចទស្សនាការសម្តែងកុនល្បុក្កតោនៅឯណាបានខ្លះនៅឆ្នាំ ២០២៦?

ចាប់ពីថ្ងៃទី ១៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦ ការសម្តែងកុនល្បុក្កតោមានជារៀងរាល់ថ្ងៃសុក្រ និងសៅរ៍នៅមហាទីលានដំរីក្នុងទីក្រុងសៀមរាប ដោយឥតគិតថ្លៃចូលទស្សនា។

តើកម្ពុជាទទួលបានលទ្ធផលអ្វីខ្លះក្នុងការប្រកួតគុនខ្មែរអន្តរជាតិឆ្នាំ ២០២៦?

នៅ World Championship ដែលធ្វើឡើងខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៦ នៅព្រះសីហនុ កម្ពុជាជាម្ចាស់ផ្ទះទទួលបានមេដាយមាស ១៧ ដំណាក់ ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ ២ ខណៈវៀតណាមឈ្នះមេដាយមាស ១៨ ដំណាក់ដឹកនាំតារាង។

តើស្ថាប័នណាទទួលបន្ទុកគ្រប់គ្រងក្បាច់គុនខ្មែរនៅកម្ពុជា?

ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ទទួលបន្ទុកផ្នែកបេតិកភណ្ឌ និងកិច្ចការជាមួយយូណេស្កូ ចំណែក Kun Khmer Federation Cambodia ទទួលបន្ទុករៀបចំការប្រកួតកីឡាជាផ្លូវការ ហើយក្រុមប្រឹក្សាទេសចរណ៍កម្ពុជា ទទួលបន្ទុករៀបចំកម្មវិធីសម្តែងសាធារណៈ។

ហេតុអ្វីក្បាច់គុនខ្មែរក្លាយជាប្រធានបទពេញនិយមក្នុងឆ្នាំ ២០២៦?

ជាការរួមផ្សំគ្នារវាងកម្មវិធីទេសចរណ៍វប្បធម៌ថ្មីនៅសៀមរាប និងសមិទ្ធផលកីឡាអន្តរជាតិរបស់កីឡាករគុនខ្មែរប្រកួត ធ្វើឱ្យប្រធានបទនេះទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ខ្ពស់ទាំងលើវិស័យវប្បធម៌ និងវិស័យកីឡាក្នុងពេលដំណាលគ្នា។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ ចំណុចសំខាន់ត្រូវចងចាំ

• កុនល្បុក្កតោត្រូវបានចុះបញ្ជីជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបី UNESCO តាំងពីថ្ងៃទី ២៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២២
• កម្មវិធីសម្តែងសាធារណៈថ្មីនៅសៀមរាបចាប់ផ្តើមថ្ងៃទី ១៨ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦ ដោយឥតគិតថ្លៃ
• គុនខ្មែរប្រកួតកំពុងឡើងកម្តៅលើឆាកអន្តរជាតិ តាមរយៈ Asian Kun Khmer Championship និង World Championship
• កម្ពុជាទទួលបានមេដាយមាស ១៧ ដំណាក់នៅ World Championship ២០២៦ ខណៈវៀតណាមឈ្នះ ១៨ ដំណាក់
• ស្ថាប័នចម្បងទាំងបី គឺក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ ក្រុមប្រឹក្សាទេសចរណ៍កម្ពុជា និង Kun Khmer Federation Cambodia កំពុងសហការគ្នាលើកកម្ពស់ក្បាច់គុនខ្មែរ

ជារួម ក្បាច់គុនខ្មែរដែលពេញនិយមបំផុតក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ មិនមែនកំណត់ត្រឹមតែក្បាច់ណាមួយទេ ប៉ុន្តែជាចលនាទ្វេផ្នែកដែលរួមទាំងកុនល្បុក្កតោជាបេតិកភណ្ឌរស់ និងគុនខ្មែរប្រកួតជាកីឡាកំពុងរីកចម្រើន ដែលទាំងពីរនេះកំពុងជួយកសាងអត្តសញ្ញាណជាតិខ្មែរនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។

ប្រភព

• Cambodia — UNESCO Intangible Cultural Heritage — ទាញយកនៅថ្ងៃទី ២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦
• UNESCO World Heritage — ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ — ទាញយកនៅថ្ងៃទី ២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦
• Khmer Times — First Cultural Pop-up Shows take shape in Siem Reap — ទាញយកនៅថ្ងៃទី ២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦
• STDaily — Cambodia Safeguards 14 Global Cultural Treasures — ទាញយកនៅថ្ងៃទី ២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦
• Cambodianess — Intangible Heritage: a Key Mandate for Cambodia at UNESCO — ទាញយកនៅថ្ងៃទី ២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦
• Lao Dong — Vietnam’s Kun Khmer team tops the 2026 World Championship — ទាញយកនៅថ្ងៃទី ២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦
• KunKhmerKh — ព័ត៌មានគុនខ្មែរ កាលវិភាគប្រកួត — ទាញយកនៅថ្ងៃទី ២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦