យុវវ័យ Gen Z កម្ពុជា ទទួលព័ត៌មានតាម Social Media ២០២៦

សេចក្តីសង្ខេប

✓ពិនិត្យដោយ Chan Dara យោងតាមរបាយក...

1 min read

តារាងមាតិកា

1 ទិន្នន័យ៖ Facebook គ្រប់គ្រងព័ត៌មានឌីជីថលរបស់ Gen Z
2 ការព្រមានរបស់អ្នកជំនាញ៖ ការគិតបែបពិចារណាខ្សោយចុះ
3 TikTok ជាប្រភពព័ត៌មានថ្មី៖ ហានិភ័យ និងឱកាស
4 ការតាមដានព័ត៌មានទាំងដោយ «មិនដឹងខ្លួន» ៖ ការប្រែប្រួលថ្មីក្នុងអាកប្បកិរិយា
5 ពន្លឺ និងស្រមោល៖ ឱ្យតម្លៃ Social Media ប្រកបដោយតុល្យភាព
6 ការ ស្ទង់ មតិ ផ្ដោត លើ ប្រ ទេស ជំ រំ ព័ត៌ មាន ទី ក្រុង
7 ទ្រ ឹស្ដី ឌី ជី ថ ល លឺ ធ ឺ រ ី ៖ ឱ ក ា ស ស ម្ រ ា ប់ ប្រ ព័ ន្ ធ អ ប់ រំ
8 អ្វី ដែ ល ត្រូ វ ប ន ្ ត ត ា ម ដ ា ន
9 ប្រភព

ពិនិត្យដោយ Chan Dara

យោងតាមរបាយការណ៍ចេញផ្សាយដោយ Kiri Post នៅថ្ងៃទី ២៧ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៦ យុវវ័យកម្ពុជាជំនាន់ Gen Z ភាគច្រើនទទួលបានព័ត៌មានតាមរយៈប្រព័ន្ធ Social Media ដោយអកម្ម ពោលគឺព័ត៌មានហូរចូល feed ដោយស្វ័យប្រវត្តិ មិនមែនដោយការស្វែងរកជាក់ស្ដែងឡើយ ហើយអ្នកជំនាញព្រមានថាស្ថានភាពនេះអាចធ្វើឱ្យខ្សោយការគិតបែបពិចារណា ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធឌីជីថលប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងការចូលរួមក្នុងសង្គមរបស់យុវវ័យ។

ទិន្នន័យ៖ Facebook គ្រប់គ្រងព័ត៌មានឌីជីថលរបស់ Gen Z

ទិន្នន័យដែល Kiri Post លើកឡើងបង្ហាញឱ្យឃើញពីរបៀបដែលយុវវ័យខ្មែរទទួលព័ត៌មាន។ Facebook ជាប្លែតហ្វម ដែលពេញនិយមបំផុត ដោយមានអត្រា ៣៥,២ ភាគរយ ក្នុងចំណោម Gen Z ប្រើប្រាស់ក្នុងការតាមដានព័ត៌មាន។ TikTok កាន់កាប់ ២០,៩ ភាគរយ ខណៈ Telegram ឈានដល់ ១៧,១ ភាគរយ។ YouTube មាន ៨,៩ ភាគរយ ហើយ Instagram ត្រូវបានប្រើ ៧,៨ ភាគរយ យោងតាម Kiri Post។ ភាគច្រើននៃប្លែតហ្វម ទាំងនេះផ្ដល់ព័ត៌មានតាមក្បួនដោះស្រាយ (algorithm) ដោយស្វ័យប្រវត្តិ មិនមែនដោយការជ្រើសរើសរបស់ស្ថាប័នព័ត៌មានទេ។

ប្លែតហ្វម	ភាគរយ Gen Z ប្រើ
Facebook	៣៥,២%
TikTok	២០,៩%
Telegram	១៧,១%
YouTube	៨,៩%
Instagram	៧,៨%

ប្រភព៖ Kiri Post ២៧ សីហា ២០២៦ — ប្លែតហ្វម ដែល Gen Z កម្ពុជាប្រើជាចម្បងក្នុងការទទួលព័ត៌មាន

ការព្រមានរបស់អ្នកជំនាញ៖ ការគិតបែបពិចារណាខ្សោយចុះ

Kiri Post បានរាយការណ៍ ថាអ្នកស្រាវជ្រាវ និងអ្នកអប់រំបានបង្ហាញ «ការព្រួយបារម្ភ» ថាការទទួលព័ត៌មានដោយអកម្មតាម feed Social Media អាចបង្ក ហានិភ័យធ្ងន់ធ្ងរ ដល់ ការអភិវឌ្ឍការគិតបែបវិភាគ ក្នុងចំណោម Gen Z។ ព័ត៌មានដែលត្រូវបានលើកឡើងចំពោះក្ដីបារម្ភ គឺ «ការចូលរួមដែលកម្រ» (limited news engagement) ក្នុងប្រព័ន្ធព័ត៌មានអាចធ្វើឱ្យ «ខ្សោយការគិតបែបនិច្ចការ ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធឌីជីថលប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងការចូលរួមរបស់យុវវ័យក្នុងសង្គម» ក្នុងអនាគត។ ហានិភ័យទូទៅដែលលើកឡើងរួមមាន៖

ការថយចុះនៃការគិតបែបពិចារណា (critical thinking) ក្នុងចំណោមយុវវ័យ
ការជ្រេញប្រៀបលើព័ត៌មានមួយទំហំ ឬ echo chamber
ការចូលរួមក្នុងសង្គម និងសកម្មភាពពលរដ្ឋ ដែលខ្សោយ
ការពិបាកក្នុងការបែងចែករវាងព័ត៌មានពិត និងព័ត៌មានក្លែង
ជំនាញប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធឌីជីថលប្រកបដោយចំណេះ (digital literacy) ខ្សោយ

យុវវ័យខ្មែរ Gen Z ប្រើប្រាស់ទូរស័ព្ទដើម្បីតាមដានព័ត៌មាននៅភ្នំពេញ

TikTok ជាប្រភពព័ត៌មានថ្មី៖ ហានិភ័យ និងឱកាស

ការលើកឡើងនៃ TikTok ក្នុងនាមជាប្លែតហ្វម ព័ត៌មានសំខាន់ ពិសេសសម្រាប់ Gen Z ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាបំណែកសំខាន់ ។ TikTok ប្រើប្រាស់ក្បួនដោះស្រាយ AI ដ៏ខ្លាំងដើម្បីជ្រើស ខ្លឹមសារ ដែលចាក់ស្រូប ពោលគឺខ្លឹមសារខ្លី ដែលមានអត្រា engagement ខ្ពស់ ត្រូវបានដាក់ប្រទះ ច្រើនជាងខ្លឹមសារ ព័ត៌មានស៊ីជ្រៅ។ ស្ថានភាពនេះប្រសព្វជាមួយវាតាមលំដាប់ ពីព្រោះក្រសួងព័ត៌មានបានដាក់ចេញវិធានការប្រឆាំងខ្លឹមសារដែលប៉ះពាល់ដល់ស្ត្រី និងប្រពៃណីខ្មែរ ដូច្នេះខ្លឹមសារ viral ដែលលេចចេញក្នុង feed ទាំងនេះ ទទួលការត្រួតពិនិត្យ ច្រើនជាងពីមុន។ ប៉ុន្តែ Kiri Post ក៏បញ្ជាក់ ផងដែរ ថា Facebook ប្រើដោយ Gen Z ច្រើនជាការចូលទៅ feed ដោយអ្នក follow ណែណាំ ទេ ហើយ «ក្ដីបារម្ភ» ស្ថិតត្រង់ចំណុចដែល youth «ចូលរួមតិចណាស់» ជាមួយព័ត៌មាន ។

ការតាមដានព័ត៌មានទាំងដោយ «មិនដឹងខ្លួន» ៖ ការប្រែប្រួលថ្មីក្នុងអាកប្បកិរិយា

លក្ខណៈ ពិសេស ដ៏គួរ ឱ្យ កត់ សម្គាល់ ក្នុង ស្ថានភាព នេះ គឺ ថា Gen Z ទទួល «ព័ត៌មាន» ដោយ «អកម្ម» ។ ពាក្យ «passive news consumption» ក្នុងចំណោម អ្នក ស្រាវ ជ្រាវ ព័ត៌មាន មាន ន័យ ថា យុវវ័យ មិន ចូល ទៅ គេហទំព័រ ព័ត៌មាន ផ្ទាល់ ទេ ។ ផ្ទុយ ទៅ វិញ ការ ជ្រើស ព័ត៌មាន ត្រូវ ធ្វើ ដោយ ក្បួន ដោះ ស្រាយ algorithm ។ Kiri Post ពន្យល់ ថា ការ ស្វែង រក ព័ត៌មាន «ដោយ គោល ដៅ» (active news seeking) ចុះ ខ្សោយ ណាស់ ក្នុង ចំណោម Gen Z គ្រប់ ប្រទេស ទូទាំង ពិភព លោក ហើយ កម្ពុជា ក៏ ជា ផ្នែក នៃ និន្នា ការ ដ៏ ទូ លំ ទូ លាយ នោះ ដែរ ។ Telegram ដែល ត្រូវ ប្រើ ដោយ ១៧,១ ភាគ រយ ផ្ដល់ ន័យ ថា ការ ប្រើ ប្រាស់ channel Telegram ក៏ ជា ផ្នែក សំ ខាន់ ក្នុង ការ ទទួល ព័ត៌មាន ។

ពន្លឺ និងស្រមោល៖ ឱ្យតម្លៃ Social Media ប្រកបដោយតុល្យភាព

ទោះ ជា យ៉ាង ណា ក៏ ដោយ ប្លែត ហ្វម Social Media ក៏ ផ្ដល់ ប្រ យោជន៍ ច្រើន ផង ដែរ ។ ការ ផ្ដល់ ព័ត៌មាន យ៉ាង ឆាប់ រហ័ស ការ ទទួល ព័ត៌មាន ពី ប្រភព ជម្រើស ច្រើន ការ ចែក រំ លែក ចំ ណូល ដឹង ដ៏ មមាញ់ ក្នុង ពិភព Khmer — ទាំង នោះ ជា គុណ ប្រ យោជន៍ ដែល Social Media ផ្ដល់ ។ ចំណុច ដែល Kiri Post ព្រម ាន ចំ ពោះ មិន មែន ប្រ ឆាំង Social Media ដោយ ទូ លំ ទូ លាយ ទេ ប៉ុន្តែ ចំ ពោះ ការ ខ្វះ ខាត ជំ នាញ ប្រើ ប្រាស់ ប្រ ព័ន្ធ ឌី ជី ថល ប្រ កប ដោយ ចំ ណេះ (digital literacy) ដែល ចំ បាច់ ត្រូវ ដោ ះ ស្រាយ ដោយ ប្រ ព័ន្ធ អប់ រំ ។

ការ ស្ទង់ មតិ ផ្ដោត លើ ប្រ ទេស ជំ រំ ព័ត៌ មាន ទី ក្រុង

Kiri Post បញ្ជាក់ ថា ការ ស្ទង់ មតិ នេះ ត្រូវ ធ្វើ ឡើង ក្នុង ប្រ ទេស កម្ពុ ជា ហើយ ទិន្ន ន័យ ទូ ទៅ បង្ហាញ ថា Facebook ជា លេ ចូ ល ទី ក្រុង ហើយ Telegram ជា ប្លែ ហ្វម ខ្លាំង ក្នុង ការ ចែក រំ លែក ព័ត៌ មាន ឯក ជន ។ ការ ស្ទង់ មតិ នេះ ជំ នួ យ ឱ្យ ម្ចាស់ ស្ថា ប័ន ព័ត៌ មាន ជ្រើស ប្លែ ហ្វម ត្រឹម ត្រូវ ដើ ម្បី ឈាន ដល់ Gen Z ។ ស្ថា ន ភាព នេះ ក៏ ពោ ល ដោយ ប្រ យោ ល ថា ស្ថា ប័ន ព័ត៌ មាន ខ្មែរ ដូចជា ក្រម ព័ត៌ មាន ខ្មែរ ចំ បាច់ ត្រូវ ប្ដូ រ យុទ្ធ សា ស្ត្រ ចែក ចាយ ព័ត៌ មាន ឱ្យ ស្រ ប ជា មួ យ វ ត្ត ការ ទទួ ល ព័ត៌ មាន របស់ Gen Z ។

ទ្រ ឹស្ដី ឌី ជី ថ ល លឺ ធ ឺ រ ី ៖ ឱ ក ា ស ស ម្ រ ា ប់ ប្រ ព័ ន្ ធ អ ប់ រំ

ការ ស្ទង់ មតិ ដែល Kiri Post លើ ក ឡើ ង ផ្ដល់ ទិស ដៅ ដ៏ ច បាស់ ដ ល់ ស្ថា ប័ន អប់ រំ ។ ប្រ ព័ ន្ ធ អ ប់ រំ ខ្ម ែ រ ចំ ប ា ច់ ត្រូ វ ប ន្ ថែ ម វ ិ ច ្ច ា ព ី ជំ ន ា ញ ប ្ រ ើ ប ្ រ ា ស ់ ប ្ រ ព ័ ន ្ ធ ឌ ី ជ ី ថ ល ប ្ រ ក ប ដ ោ យ ច ំ ណ េ ះ (digital literacy) ដ ើ ម ្ ប ី ប ្ រ ដ ាប ្ ប ្ រ ដ ោ ះ ន ូ វ ស ំ ណ ួ រ ស ំ ខ ា ន ្ ដ ូ ច ជ ា ៖ ត ើ ខ ្ ល ឹ ម ស ា រ ន េ ះ ម ក ប ី ប ្ រ ភ ព ណ ា ? ត ើ ប ្ រ ភ ព ន ោ ះ ជ ា ទ ុ ក ច ិ ត ្ ត ប ា ន ទ េ ? ត ើ ម ា ន ហ េ ត ុ ផ ល ម ា ន ប ំ ណ ង ច ង ់ ប ន ្ ទ ុ ក ខ ំ ទ េ ? ជំ ន ា ញ ទ ំ ន ា ក ់ ទ ំ ន ង ព ើ ព ីន ីន ្ ត ្ ត ំ ង ទ ំ ន ើ ប ទ ំ ម ន ើ ម ន ើ ម ន ើ ម ន ើ ទ ំ ន ើ ប ជ ំ ន ា ញ ប ្ រ ើ ប ្ រ ា ស ់ ប ្ រ ព ័ ន ្ ធ ឌ ី ជ ី ថ ល ប ្ រ ក ប ដ ោ យ ច ំ ណ េ ះ ជ ា ក ំ ណ ត ់ ត ំ ណ ក ំ ណ ត ់ ស ំ ខ ា ន ់ ស ម ្ រ ា ប ់ ក ំ ណ ើ ន ក ម ្ ព ុ ជ ា ទ ំ ន ើ ប ។

អ្វី ដែ ល ត្រូ វ ប ន ្ ត ត ា ម ដ ា ន

Kiri Post ម ិ ន ប ា ន ប ង ្ ហ ា ញ យ ន ្ ត ក ា រ ឬ ក ំ ណ ត ់ ណ ែ ន ា ំ ជ ា ក ់ ស ្ ត ែ ង ដ ើ ម ្ ប ី ដ ោ ះ ស ្ រ ា យ ប ញ ្ ហ ា ន េ ះ ។ ប ្ រ ភ ព ស ំ ខ ា ន ់ ពី Kiri Post ២ ៧ ស ី ហ ា ២ ០ ២ ៦ ប ញ ្ ជ ាក ់ ថ ា ផ ែ ន ក ា រ ន ិ ន ្ ន ា ក ា រ ន ៃ ក ា រ ប ្ រ ើ ប ្ រ ា ស ់ Social Media ដ ើ ម ្ ប ី ទ ទ ួ ល ព ័ ត ៌ ម ា ន ន ៅ ក ម ្ ព ុ ជ ា ន ឹ ង ច ាំ ب ា ច់ ត ្ រ ូ វ ត ា ម ដ ា ន ប ន ្ ត ។ ស ំ ន ួ រ ក ំ ណ ត ់ ដ ែ ល ត ្ រ ូ វ ឆ ្ ល ើ យ ត ប រ ូ ម ម ា ន ៖ ត ើ រ ដ ្ ឋ ា ភ ិ ប ា ល ន ឹ ង ព ិ ន ិ ត ្ យ ឡ ើ ង វ ិ ញ ប ំ ណ ក ូ ន ែ ន ា ំ ឌ ី ជ ី ថ ល ក ្ ន ុ ង ម ន ្ ទ ី រ ស ិ ក ្ ស ា ទ េ ? ត ើ ស ្ ថ ា ប ័ ន ព ័ ត ៌ ម ា ន ខ ្ ម ែ រ ន ឹ ង ប ្ ដ ូ រ យ ុ ទ ្ ធ ស ា ស ្ ត ្ រ ច ែ ក ច ា យ ព ័ ត ៌ ម ា ន ឬ ទ ែ ? ន ិ ន ្ ន ា ក ា រ ន ៃ ប ំ ណ ឋ ន ព ័ ត ៌ ម ា ន រ ប ស ់ Gen Z ន ៅ ក ម ្ ព ុ ជ ា ន ឹ ង ន ៅ ត ែ ង ទ ឹ ក ស ្ ថ ិ ត ជ ា ប ្ រ ធ ា ន ប ទ ស ំ ខ ា ន ់ ។