ECCC បណ្ដុះបណ្ដាលមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរអំពីប្រវត្តិខ្មែរក្រហម ៣០ សីហា ២០២៦

អង្គជំនុំជម្រះពិសេសសាលាក្តីកម្ពុជា (ECCC) បានចាប់ផ្ដើមកម្មវិធីបណ្ដុះបណ្ដាលជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ៣០ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៦ ដើម្បីបំពាក់ឱ្យមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរប្រចាំភ្នំពេញ នូវចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅអំពីសម័យខ្មែរក្រហម យុត្តិធម៌ផ្លាស់ប្ដូរ និងបេតិកភណ្ឌរបស់ ECCC ខ្លួនឯង ក្នុងបំណងដំឡើងគុណភាពនៃការបង្ហាញប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏រំខាននេះជូនអ្នកទស្សនាទូទាំងពិភពលោក។

យោងតាម The Star Malaysia ដែលបានចុះផ្សាយរឿងនេះនៅថ្ងៃទី ៣០ ខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៦ ECCC «កំពុងបង្រៀនមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរអំពីសម័យខ្មែរក្រហម ដើម្បីបង្កើនការយល់ដឹងអំពីរបបដ៏ក្រៅព្រំដែននៃការឃោរឃៅ យុត្តិធម៌ផ្លាស់ប្ដូរ និងបេតិកភណ្ឌ ECCC»។ ជំហានថ្មីនេះ ចំណាយពេលប៉ុន្មានឆ្នាំ ក្រោយ ECCC បញ្ចប់ការដំណើរការតុលាការចុងក្រោយនៅឆ្នាំ ២០២២ ហើយឥឡូវបំប្លែងខ្លួនជារចនាសម្ព័ន្ធអប់រំ-បេតិកភណ្ឌ។

ខ្លឹមសារនៃការបណ្ដុះបណ្ដាល

មគ្គុទ្ទេសក៍ ដែលបម្រើការនៅតំបន់ Tuol Sleng (S-21) និងឧទ្យានចំការទំនោរ (Choeung Ek) ទទួលបានការអប់រំលើប្រធានបទចម្បង ៣ គឺ ប្រវត្តិនយោបាយសម័យខ្មែរក្រហម (១៩៧៥–១៩៧៩) ដំណើរការតុលាការ ECCC និងវិធីទំនាក់ទំនងជាមួយក្រុមគ្រួសាររបស់ជនរងគ្រោះ ដោយការពារភាពរំជួលចិត្ត និងបុព្វហេតុ ។ ការបណ្ដុះបណ្ដាលនេះ ផ្ដោតលើការបង្ហាញពី «ន័យ» ដ៏ស្ដើង ជំនួសឱ្យការប្រគល់ «ឯកសារ» ស្ងួតៗ ។

ក្រុមមគ្គុទ្ទេសក៍ ដែលបានចូលរួម រំឭកអំពីបញ្ហាប្រឈមមុនៗ ៖ ការប្រាស្រ័យទាក់ទងខុស ការបំពើ ព្រឹត្តិការណ៍ជាមួយអ្នករស់ជីវិត និងការបកស្រាយខុស ស្ដីពីន័យនៃ «ការប្ដេជ្ញា» ឬ «ការដាក់ទោស» ។ ក្នុងចំណោមមគ្គុទ្ទេសក៍ ដែលចូលរួម លោក សំ ណារ៉ា ប្រចាំ Tuol Sleng បានមានប្រសាសន៍ថា «ខ្ញុំចង់ឱ្យភ្ញៀវចាកចេញ ជាមួយភាពយល់ដឹងដ៏ ស្ដើង — មិនតែ សោក ប៉ុន្ដែ ការចូលចិត្ត ចំណេះដឹង ជ្រៅ» យោងតាម The Star ។

ហេតុអ្វី ECCC ចាត់វិធានការឥឡូវ

ECCC ដែលបញ្ចប់ការជំនុំជម្រះក្ដីចុងក្រោយនៅឆ្នាំ ២០២២ ប្រឈមមុខនឹងសំណួរអំពីតួនាទីថ្មី ។ ជំហានបណ្ដុះបណ្ដាលមគ្គុទ្ទេសក៍ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រ «ខ្សែស្រឡាយ» ៖ ប្ដូរបេតិកភណ្ឌតុលាការ ជាទ្រព្យអប់រំ ។ ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា ប្រមាណ ៧០ ភាគរយ ស្ថិតក្នុងអាយុ ១៥–៣៥ ឆ្នាំ — ជំនាន់ ដែលខ្មែរក្រហម ក្លាយជា «ប្រវត្តិ» ជំនួស «ការចងចាំផ្ទាល់» ។ ការបណ្ដុះបណ្ដាលដ៏ ស្ដើងនៃ Gen Z ខ្មែរ ចំពោះ ប្រវត្តិ ជួយ ជំរុញ ការ ភ្ជាប់ ឡើងវិញ ជាមួយ ប្រពៃណី ។

ស្ថានភាពនេះ ស្ថិតក្នុងបរិបទ ដែល SEAsia.co (ចុះថ្ងៃទី ២ ខែសីហា ២០២៦) បានចែករំលែក ថា ក្លុប «Koun Khmer» ពាសពេញ ភ្នំពេញ Boston London Paris Melbourne «ចង់ ភ្ជាប់ ខ្លួន ឡើងវិញ ជាមួយ ប្រពៃណី» ។ ការបណ្ដុះបណ្ដាលរបស់ ECCC ស្ថើរ ស្ថិតក្នុង ចលនា ធំ នៃ ការ ស្វែងរក ប្រវត្តិ របស់ Gen Z ខ្មែរ ។

តារាង៖ ការបណ្ដុះបណ្ដាលរបស់ ECCC ២០២៦

ភ្ជាប់ប្រវត្តិ ជាមួយ Gen Z ខ្មែរ

ជំហាននេះ មានន័យស្ម័គ្រចិត្ត ដ៏ ធំ ចំពោះ Gen Z ខ្មែរ ។ ជំនាន់ ១៥–៣៥ ឆ្នាំ ដែល ស្ទើរ គ្មាន ការ ចងចាំ ផ្ទាល់ ពី ខ្មែរ ក្រហម ត្រូវ ការ ការ ប្ដើប ប្ដូរ ព្រឹត្ដារ ណ៍ ប្រ វ ត្ដ ស ាស ្ ដ ្ ទ ។ ទ ន ្ ទ ន ី ង ន ោ ះ ឆ ្ ន ា ំ ២ ០ ២ ៣ ស ្ ក ែ ម ួ យ ប ា ន ប ង ្ ហ ា ញ ថ ា យ ុ វ ជ ន ខ ្ ម ែ រ ប ្ រ ហ ែ ល ៦ ៥ ភ ា គ រ យ រ ស ់ ន ៅ ជ ា ម ួ យ ប ្ រ វ ត ្ ដ ស ា ស ្ ដ ្ ទ ត ែ ត ា ម រ យ ៈ ស ៀ វ ភ ែ រ ស ្ ក ូ ល ជ ំ ន ួ ស ក ា រ ប ង ្ ហ ា ញ ន ៅ ព ែ ក ណ ្ ដ ា ល ។ ម គ ្ គ ុ ទ ្ ទ េ ស ក ់ ដ ែ ល ប ណ ្ ដ ុ ះ ប ណ ្ ដ ា ល រ ួ ច ហ ើ យ ន ឹ ង ជ ួ យ ប ំ ព េ ញ ឆ ្ ន ោ ត ន ោ ះ ។

ក្នុង ន ោ ះ ដ ែ រ ភាពយន្ត Cinematic ខ្មែរ ២០២៦ ក៏ ដ ែ រ ក ំ ព ុ ង ប ំ ប ្ ត ូ រ ន ឹ ក ចំ ណ ា ំ ប ្ រ វ ត ្ ដ ស ា ស ្ ដ ្ ទ ឱ ្ យ ក ្ ល ា យ ជ ា ន វ ក ថ ្ ល ែ ង ន ៅ ល ើ ច ំ ហ ្ ន ា ំ ។ ជ ំ ហ ា ន ប ណ ្ ដ ុ ះ ប ណ ្ ដ ា ល ន ោ ះ ស ្ ថ ិ ត ស ្ ថ ើ រ ន ៅ ក ្ ន ុ ង ដ ំ ណ ើ រ ន ោ ះ ។

ការ ឆ ្ ល ើ យ ត ប ស ំ រ ា ប ់ ម គ ្ គ ុ ទ ្ ទ េ ស ក ់ ន ិ ង ប ្ រ ព ័ ន ្ ធ ផ ្ ស ព ្ វ ផ ្ ស ា យ

ក ្ រ ុ ម ម គ ្ គ ុ ទ ្ ទ េ ស ក ់ ផ ្ ស េ ង ទ ៀ ត ប ា ន ស ្ ន ើ ស ុ ំ ក ា រ ប ណ ្ ដ ុ ះ ប ណ ្ ដ ា ល ជ ុំ វ ិ ញ ក ា រ ប ំ ព ើ ន ន ់ ន ូ វ ព ត ័ ម ា ន ថ ្ ម ី ។ ជ ំ ហ ា ន ន ោ ះ ស ំ ខ ា ន ់ ខ ្ ល ា ំ ង ន ៅ ឆ ្ ន ា ំ ២ ០ ២ ៦ ។ ស ង ្ ខ េ ប ម ក ទ ើ ប ន ៅ ថ ្ ង ៃ ទ ី ២ ០ ខ ែ ស ី ហ ា ២ ០ ២ ៦ ក ្ ស ួ ង វ ប ្ ប ធ ម ៌ ប ា ន ណ ែ ន ា ំ ឱ ្ យ ប ំ ណ ែ ក ប ្ ន ា ប ់ ម ក ន ូ វ ច ំ ណ ុ ច ប ំ ណ ែ ក ន ណ ែ ន ា ំ អ ំ ព ី ក ា រ ប ង ្ ហ ា ញ ខ ្ ល ឹ ម ស ា រ ន ៅ ក ្ ន ុ ង វ ប ្ ប ធ ម ៌ ។ ព ើ ក ្ ស ួ ង ន ោ ះ ក ំ ព ុ ង ស ន ្ ន ិ ស ី ទ ជ ា ម ួ យ ECCC ស ំ រ ា ប ់ ក ា រ រ ួ ម ប ញ្ ច ូ ល ។

ទ ំ ន ា ក ់ ទ ំ ន ង ជ ា ម ួ យ ដ ំ ណ ើ រ ក ា រ ទ េ ស ច រ ណ ៍ ស ្ ថ ិ ត ស ្ ថ ើ រ

ស ំ ណ ួ រ ន ៅ ត ែ រ ស ើ ប ថ ា ត ើ ភ ្ ញ ើ វ អ ន ្ ត រ ជ ា ត ិ ន ឹ ង ប ន ្ ត ម ក ម ើ ល ទ ី ត ា ំ ង ប ្ រ វ ត ្ ដ ស ា ស ្ ដ ្ ទ ក ំ ព ុ ង ប ន ្ ត ដ ំ ណ ើ រ ប ្ រ ន ើ ។ ក ្ ន ុ ង រ យ ៈ ២ ៤ ម ណ ្ ឌ ល ម ុ ន ក ម ្ ម វ ិ ធ ី ន ោ ះ ប ្ រ ព ័ ន ្ ធ ផ ្ ស ព ្ វ ផ ្ ស ា យ ខ ្ ម ែ រ ច ំ ន ួ ន ប ា ន ន ិ យ ា យ ថ ា ការ ទ ស ្ ស ន ា ស ី ម រ ា ប ២ ០ ២ ៦ ក ំ ព ុ ង ប ន ្ ត ច ំ រ ើ ន ។ ការ ប ណ ្ ដ ុ ះ ប ណ ្ ដ ា ល ន ៅ ភ ្ ន ំ ព ើ ញ ន ឹ ង ប ន ្ ត ហ ្ ន ំ ផ ្ ង ដ ែ រ ដ ើ រ ។

ជំ ហ ាន ប ន ្ ត ប ន ា ប ់ ម ក

ECCC ប ា ន ប ង ្ ហ ា ញ ថ ា ន ឹ ង ប ន ្ ត ពង្រីក ក ម ្ ម វ ិ ធ ី ប ណ ្ ដ ុ ះ ប ណ ្ ដ ា ល ន ៅ ត ំ ប ន ់ ផ ្ ស េ ង ទ ៀ ត ។ ហ ើ យ ន ៅ ខ ែ ក ញ ្ ញ ា ២ ០ ២ ៦ ន ឹ ង ម ា ន ច ំ ន ួ ន ម គ ្ គ ុ ទ ្ ទ េ ស ក ់ ច ម ្ ណ ែ ក ទ ី ២ ។ ស ំ ខ ា ន ់ ជ ា ង ន ោ ះ ត ិ ច ប ណ ្ ណ ោ ះ ស ្ ថ ា ប ័ ន ECCC ប ា ន ស ំ ណ ើ ស ំ ព ី ស ំ ណ ួ រ ន ៅ ត ែ ម ើ ល ថ ា ត ើ ក ា រ ប ន ្ ត ផ ្ ដ ោ ត ល ើ ច ំ ណ ុ ច ន ៃ ប ្ រ វ ត ្ ដ ស ា ស ្ ដ ្ ទ ក ំ ព ុ ង ជ ួ យ ក ំ ព ុ ង ដ ំ ណ ើ រ ។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

• មហោត្សវភាពយន្តអាស៊ីកម្ពុជាលើកទី ៤ ៖ ភាពយន្តប្រហែល ៣០ ក្បាលដែលភ្ញៀវទស្សនាដោយឥតគិតថ្លៃ នៅភ្នំពេញ ២៤-២៨ សីហា ២០២៦
• Smile of Cambodia ២០២៦ ៖ ចលនា Influencer ដំណើរការនៅសៀមរាប ១២–១៦ សីហា
• វិចិត្រករខ្មែរ ធូន ឌីណា បង្ហាញស្នាដៃ Solo Exhibition “Neighbour” នៅភ្នំពេញ ៦-៣០ សីហា ២០២៦

ប្រភព

• Shedding light on the darkness: Cambodia trains tour guides on Khmer Rouge history — thestar.com.my
• បានចែករំលែក — seasia.co
• 1 — eccc.gov.kh
• បរិបទ ប្រវត្តិសាស្ត្រ — timeline.eccc.gov.kh
• បរិបទ ប្រវត្តិសាស្ត — timeline.eccc.gov.kh