សេចក្តីសង្ខេប
✓ពិនិត្យដោយ Chan Dara ប្រវត្តិ ភ្...
តារាងមាតិកា
- 1 ភ្លេងសុទ្ធខ្មែរ ៖ ន័យ និងអត្ថន័យ
- 2 ប្រវត្តិ ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែរ ៖ ឫសគល់សម័យអង្គរ
- 2.1 ប្រភេទភ្លេងស្នូល ៣ ក្រុម
- 2.2 ឧបករណ៍ភ្លេងសំខាន់ៗ
- 3 សម័យប្រណីត ១៩៥០–១៩៦៩ ៖ ភ្នំពេញជាមជ្ឈមណ្ឌលតន្ត្រី
- 4 វិបត្តិ ១៩៧៥–១៩៧៩ ៖ ភ្លេងខ្មែរស្ទើរបាត់បង់
- 5 ការស្ដារឡើងវិញ ១៩៨០–២០០០ ៖ ប្រវត្តិ ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែររស់ឡើង
- 6 ស្ថានភាព ២០២៦ ៖ ប្រវត្តិ ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែរ ក្នុងយុគ TikTok
- 7 សំណួរចោទញឹកញាប់
- 7.1 ភ្លេងសុទ្ធខ្មែរ មានប្រភពមកពីណា?
- 7.2 ភ្លេងពិន្ទ ភ្លេងការ មហោរី ខុសគ្នាដូចម្ដេច?
- 7.3 របបខ្មែរក្រហមមានឥទ្ធិពលយ៉ាងណាលើតន្ត្រីខ្មែរ?
- 7.4 Chapei Dang Veng ជាអ្វី?
- 7.5 តើ RUFA ជួយអភិរក្សភ្លេងសុទ្ធខ្មែរដូចម្ដេច?
- 7.6 ភ្លេងសុទ្ធខ្មែរ ២០២៦ ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពយ៉ាងណា?
- 8 ប្រភព
- 9 ឆ្ពៅដាងវែង ៖ ចំណែកសំខាន់ក្នុងប្រវត្តិ ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែរ
- 10 សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ ៖ កន្លែងអភិរក្សប្រវត្តិ ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែរ
- 11 ស្ថានភាព ២០២៦ ៖ ប្រវត្តិ ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែរ ក្នុងយុគ TikTok
- 12 សំណួរចោទញឹកញាប់
- 12.1 ភ្លេងសុទ្ធខ្មែរ មានប្រភពមកពីណា?
- 12.2 ភ្លេងពិន្ទ ភ្លេងការ មហោរី ខុសគ្នាដូចម្ដេច?
- 12.3 របបខ្មែរក្រហមមានឥទ្ធិពលយ៉ាងណាលើតន្ត្រីខ្មែរ?
- 12.4 Chapei Dang Veng ជាអ្វី?
- 12.5 តើ RUFA ជួយអភិរក្សភ្លេងសុទ្ធខ្មែរដូចម្ដេច?
- 12.6 ភ្លេងសុទ្ធខ្មែរ ២០២៦ ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពយ៉ាងណា?
- 13 ប្រភព
ប្រវត្តិ ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែរ គឺជាដំណើររឿងដ៏ស្ទូចស្ទើររបស់ជាតិមួយ ដែលបានចិញ្ចឹមតន្ត្រីនេះអស់រយៈពេលជាង ១.០០០ ឆ្នាំ ហើយបន្ទាប់មកស្ទើរតែបាត់បង់ទាំងស្រុងក្នុងរំពេចតែមួយ។ តាម Wikipedia — Music of Cambodia តន្ត្រីបុរាណខ្មែរអាចបែងចែកជាបីក្រុមស្នូល គឺភ្លេងពិន្ទ ភ្លេងការ និងមហោរី ដែលភ្ជាប់ជានិច្ចជាមួយរបាំ ពិធីសាសនា និងព្រះរាជវាំង។ ការយល់ដឹងអំពីប្រវត្តិ ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែរ ជួយឱ្យយើងយល់ជ្រៅជ្រះពីអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ ស្នាដៃសិល្បៈ និងភាពធន់មិនអស់ស្ថានរបស់ប្រជាជនខ្មែរ។
ភ្លេងសុទ្ធខ្មែរ ៖ ន័យ និងអត្ថន័យ
ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែរ ចំណាំតន្ត្រីប្រពៃណីខ្មែរដ៏ចំណាស់ ដែលផ្ដោតលើប្រណីតភាព ភាពស្ហុំស្ហែ និងអត្ថន័យស្ទាត់។ ពាក្យ «ភ្លេងសុទ្ធ» មានន័យថាតន្ត្រីដ៏ «ស្អាត» ឬ «ចំ» ប្រៀបបានជា «ចម្រៀងក្លាស៊ីក» ក្នុងន័យខ្មែរ។ ប្រភេទភ្លេងនេះខុសឆ្គងពីចម្រៀងរ៉ាប់ ចម្រៀងបុកស្ករ ឬចម្រៀងទំនើបដទៃ ដោយប្រើសំឡេងឧបករណ៍ ដូចជា រនាត ខ្ស៊ែ គ្រឿង និងស្គរ ។
ប្រវត្តិ ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែរ ៖ ឫសគល់សម័យអង្គរ
តាមមូលដ្ឋានស្រាវជ្រាវ Wikipedia — Music of Cambodia ឫសគល់នៃតន្ត្រីខ្មែរក្លាស៊ីកបង្ហាញខ្លួននៅក្នុងសិលាចារឹក និងចម្លាក់មុនសម័យអង្គរ។ ប្រាសាទអង្គរ ដែលសាងសង់ចន្លោះសតវត្សទី ៩ ដល់ទី ១៥ បង្ហាញរូបភាពក្រុមភ្លេង ដោយប្រើគ្រឿង ស្គរ ខ្លុយ ស្ទ្រួល ជាភស្តុតាង។ ការស្រាវជ្រាវ Smithsonian Folkways ចង្អុលបង្ហាញថា ការប្រគំតន្ត្រីព្រះរាជវាំងខ្មែរបានឈានដល់ «យុគមាស» ក្នុងអំឡុងអាណាចក្រខ្មែររុងរឿង (ស.វ. ៩–១៥)។
ប្រភេទភ្លេងស្នូល ៣ ក្រុម
- ភ្លេងពិន្ទ (Pin Peat) ៖ ក្រុមភ្លេងប្រើសំឡេងខ្លាំង សម្រាប់ពិធីសាសនា របាំ និងនាដកម្ម។
- ភ្លេងការ (Phleng Kar) ៖ ភ្លេងពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍ ប្រើក្នុងការប្រារព្ធពិធី។
- មហោរី (Mahori) ៖ ក្រុមភ្លេងសម្រាប់ការកំសាន្ត ជួនកាលប្រគំនៅព្រះរាជវាំង។
ឧបករណ៍ភ្លេងសំខាន់ៗ
ការវិភាគ SOAS Research Repository បង្ហាញថា ភ្លេងខ្មែរប្រពៃណីគប្បីយល់តាមទំនាក់ទំនងរវាងប្រភេទ មិនមែនប្រព័ន្ធដាច់ខាត។ ឧបករណ៍ ដូចជា រនាតឯក រនាតថឹង ខ្ស៊ែ ស្គរ គ្រឿង និងដានក់ ត្រូវបានប្រើក្នុងក្រុមភ្លេងរាជវាំង ខណៈឧបករណ៍ ចាប៉ី ត្រូវប្រើក្នុងការច្រៀងប្រជាប្រិយ។
សម័យប្រណីត ១៩៥០–១៩៦៩ ៖ ភ្នំពេញជាមជ្ឈមណ្ឌលតន្ត្រី
ទស្សវត្សរ៍ ១៩៥០ ឃើញការស្ដារការរាំខ្មែរក្លាស៊ីក ដែលត្រូវបានដឹកនាំដោយ Neak Krou Em Theay ជាគ្រូសិល្បៈវិទ្យាល័យដ៏ល្បីម្នាក់ ហើយរបាំរាជវាំងបានចាប់ផ្ដើមបង្ហាញខ្លួននៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ ភ្លេងពិន្ទ និងភ្លេងសុទ្ធខ្មែរផ្សេងៗ ត្រូវបានប្រគំនៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ជាតិ ដែលធ្វើឱ្យប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាមានការនឹកគិតច្រើនឡើងអំពីប្រវត្តិ ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែររបស់ខ្លួន។
«តន្ត្រីខ្មែរបុរាណគឺជាភ្លើងទៀនដែលបំភ្លឺអត្តសញ្ញាណជាតិ — វិបត្តិអាចពន្លត់ភ្លើង ប៉ុន្តែចំណេះដឹងរស់នៅក្នុងអ្នកប្រគំ។»
វិបត្តិ ១៩៧៥–១៩៧៩ ៖ ភ្លេងខ្មែរស្ទើរបាត់បង់
ក្រោមរបបខ្មែរក្រហម (១៩៧៥–១៩៧៩) តន្ត្រីប្រពៃណីខ្មែរ រួមទាំងភ្លេងសុទ្ធ ភ្លេងការ ភ្លេងអារក្ស ត្រូវបានហាមឃាត់ ព្រោះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាតំណាងព្រះពុទ្ធសាសនា និងរបបរាជានិយម។ តាម OpenEdition Moussons ការហ្វឹកហ្វឺន ការផ្ទេរចំណេះដឹង និងសម្ភារៈតន្ត្រីត្រូវបានបំផ្លាញ ហើយអ្នកតន្ត្រី និងអ្នករាំជាច្រើននាក់ស្លាប់ ឬចេញទៅប្រទេសផ្សេង។ UNESCO ICH ចង្អុលបង្ហាញថា របាំរាជវាំងខ្មែរ «ស្ទើរតែផុតពូជ» ដោយលោកគ្រូ-លោកគ្រូជំនាន់ចំណាស់ជាច្រើនត្រូវបានសម្លាប់ក្នុងអំឡុងនោះ។
ការស្ដារឡើងវិញ ១៩៨០–២០០០ ៖ ប្រវត្តិ ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែររស់ឡើង
ចាប់ពីដើមទស្សវត្សរ៍ ១៩៨០ ការខំប្រឹងស្ដារតន្ត្រីបុរាណខ្មែរបានចាប់ផ្ដើមឡើង ដោយពឹងផ្អែកលើអ្នករស់រានមានជីវិត។ ការស្រាវជ្រាវ Griffith University បញ្ជាក់ថា «ការខិតខំដ៏ច្រើនត្រូវបានធ្វើឡើង ដើម្បី revitalize ប្រភេទតន្ត្រីខ្មែរប្រពៃណី» ក្រោយរបបខ្មែរក្រហម។ ក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ UNESCO ប្រកាសរបាំរាជវាំងខ្មែរ (Khmer Classical Dance) ជា «ស្នាដៃជើបជ្រោងនៃកេរ្ដ៍ដំណែលអរូបី» ជំហានដ៏ធំមួយក្នុងការទទួលស្គាល់ ប្រវត្តិ ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែរ នៅកម្រិតអន្តរជាតិ។
| ប្រភេទតន្ត្រី | បរិបទប្រើប្រាស់ | ឧបករណ៍ចម្បង |
|---|---|---|
| ភ្លេងពិន្ទ | ពិធីសាសនា, របាំ, នាដកម្ម | រនាត, ស្គរ, ខ្ស៊ែ, ចំពោះ |
| ភ្លេងការ | ពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍ | ខ្ស៊ែ, ខ្លុយ, ចាប៉ី |
| មហោរី | ការកំសាន្ត, ព្រះរាជវាំង | រនាតឯក, ត្រូ, ដីក |
| ឆ្ពៅដាងវែង | ការច្រៀងប្រជាប្រិយ, ពិធីជំនឿ | ឆ្ពៅ (lute) |
ស្ថានភាព ២០២៦ ៖ ប្រវត្តិ ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែរ ក្នុងយុគ TikTok
ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ការស្រាវជ្រាវវប្បធម៌ពីសំណាក់ Scispace — Vitality of Khmer Music បង្ហាញថា ក្នុងបរិបទសម័យទំនើប ប្រវត្តិ ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែរ ប្រឈមមុខនឹងការប្រកួតប្រជែងពីតន្ត្រីបរទេស ពិសេសតន្ត្រីប្រជាប្រិយ ។ ប៉ុន្តែអ្នកអភិរក្សសហគមន៍ ও ស្ថាប័នរដ្ឋ ក៏ដូចជា UNESCO បន្តខំប្រឹងការពារ ។ ការវិភាគ OpenEdition Moussons ស្ដីពីការស្ដារតន្ត្រីខ្មែរ ក្រោយរបបខ្មែរក្រហម ចង្អុលបង្ហាញថា ការផ្លាស់ប្ដូរពីការសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្រ ទៅការសិក្សាសង្គម-វប្បធម៌ ជំរុញឱ្យតន្ត្រីនេះស្ថិតនៅ «ស្ថានភាពប្រណាំង» ជាមួយនឹងតន្ត្រីទំនើបថ្មី ។ ក្នុងបរិបទ Cinematic Khmer MV ២០២៦ ឃើញតន្ត្រីបុរាណខ្មែរចាប់ផ្ដើមមានទីតាំងថ្មីក្នុងកម្រិតប្រព័ន្ធ TikTok និងយូទ្យូប ។
«ការចូលបញ្ជីកេរ្ដ៍ UNESCO មិនគ្រប់គ្រាន់ — ការផ្ទេរចំណេះដឹងពីគ្រូទៅសិស្សសហគមន៍ ទើបជាបេះដូងនៃការអភិរក្ស ។»
សំណួរចោទញឹកញាប់
ភ្លេងសុទ្ធខ្មែរ មានប្រភពមកពីណា?
ភ្លេងសុទ្ធខ្មែរមានប្រភពចាស់ជាង ១.០០០ ឆ្នាំ ដែលឫសគល់ត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយចម្លាក់នៅប្រាសាទអង្គរ (ស.វ. ៩–១៥) ។ ព័ត៌មាននេះបានមកពី Wikipedia — Music of Cambodia ។
ភ្លេងពិន្ទ ភ្លេងការ មហោរី ខុសគ្នាដូចម្ដេច?
ភ្លេងពិន្ទ ប្រើសំឡេងខ្លាំង សម្រាប់ពិធីសាសនា និងរបាំ ។ ភ្លេងការ ប្រើក្នុងពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍ ។ មហោរី ជាភ្លេងកំសាន្ត និងរាជវាំង ។ ការបែងចែកនេះពិភាក្សាលំអិតដោយ Wikipedia — Music of Cambodia ។
របបខ្មែរក្រហមមានឥទ្ធិពលយ៉ាងណាលើតន្ត្រីខ្មែរ?
ក្រោមរបបខ្មែរក្រហម (១៩៧៥–១៩៧៩) ការហ្វឹកហ្វឺន ការផ្ទេរចំណេះ និងសម្ភារៈតន្ត្រីត្រូវបានបំផ្លាញ ហើយអ្នកសិល្បៈជាច្រើនបានស្លាប់ ។ ប្រភព OpenEdition Moussons និង UNESCO ចង្អុលបង្ហាញ ថា ភ្លេងសុទ្ធខ្មែរ «ស្ទើរតែផុតពូជ» ។
Chapei Dang Veng ជាអ្វី?
ឆ្ពៅដាងវែង ជាឧបករណ៍ស្ទ្រួលប្រភេទ lute ខ្មែរ ប្រើក្នុងការច្រៀងនិទានសង្គម ការអប់រំ ការកំប្លែង ។ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ វាត្រូវបាន UNESCO ទទួលស្គាល់ ជាកេរ្ដ៍ដំណែលវប្បធម៌អរូបីរបស់មនុស្សជាតិ ។
តើ RUFA ជួយអភិរក្សភ្លេងសុទ្ធខ្មែរដូចម្ដេច?
សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ (RUFA) មានគ្រូបង្រៀនតន្ត្រីបុរាណ ១៦ នាក់ ហើយបង្រៀនសិស្សប្រហែល ៥០ នាក់ ក្នុងផ្នែកតន្ត្រីបុរាណ ។ ដូចនេះ ស្ថាប័ននេះជាចំណុចស្នូលសម្រាប់ការបន្តវប្បធម៌ ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែរ ។
ភ្លេងសុទ្ធខ្មែរ ២០២៦ ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពយ៉ាងណា?
ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ភ្លេងសុទ្ធខ្មែរនៅតែប្រឈមមុខនឹងការប្រកួតពីតន្ត្រីបរទេស ប៉ុន្តែ UNESCO ស្ថាប័នជាតិ និងអ្នកអភិរក្សសហគមន៍ ยังคget បន្តការពារ ។ ការលើកកម្ពស់ Pleng Music Awards ២០២៦ ក៏ជាភស្ដុតាងថា ការបន្ដ និងការជ្រើសរើសតន្ត្រីខ្មែរ នៅតែជាចលនាសកម្ម ។
ប្រភព
- Wikipedia — Music of Cambodia — បានយកមក ៣១ សីហា ២០២៦
- UNESCO ICH — Royal Ballet of Cambodia — បានយកមក ៣១ សីហា ២០២៦
- UNESCO ICH — Cambodia Projects (Chapei Dang Veng) — បានយកមក ៣១ សីហា ២០២៦
- UNESCO — Chapei Dang Veng Four Years After Inscription — បានយកមក ៣១ សីហា ២០២៦
- UNESCO — Memory of Neak Krou Em Theay — បានយកមក ៣១ សីហា ២០២៦
- Smithsonian Folkways — The Beautiful Chaos of Cambodian Music — បានយកមក ៣១ សីហា ២០២៦
- OpenEdition Moussons — Re-Construction and Revival of Musical Heritage in Cambodia — បានយកមក ៣១ សីហា ២០២៦
- Griffith University — Vitality, Viability and Value of Traditional Khmer Music — បានយកមក ៣១ សីហា ២០២៦
- KCI Journal — Present State of Cambodian Traditional Music — បានយកមក ៣១ សីហា ២០២៦
- SOAS Research Repository — Interrelations among Genres in Khmer Traditional Music — បានយកមក ៣១ សីហា ២០២៦
| ឆ្នាំ | ព្រឹត្តិការណ៍ | ប្រភព |
|---|---|---|
| ស.វ. ៩–១៥ | ភ្លេងព្រះរាជវាំង «យុគមាស» នៅអាណាចក្រខ្មែរ | Smithsonian Folkways |
| ១៩៥០ | ការស្ដារការរាំ និងភ្លេងក្លាស៊ីក | Wikipedia |
| ១៩៧៥–១៩៧៩ | តន្ត្រីបុរាណត្រូវហាមឃាត់ក្រោមខ្មែរក្រហម | OpenEdition / UNESCO |
| ១៩៨០+ | ការខំប្រឹងស្ដារតន្ត្រីប្រពៃណីឡើងវិញ | Griffith University |
| ២០០៣ | UNESCO ទទួលស្គាល់ Royal Ballet of Cambodia | UNESCO ICH |
| ២០១៦ | Chapei Dang Veng ចូលបញ្ជីកេរ្ដ៍ UNESCO | UNESCO ICH |
ឆ្ពៅដាងវែង ៖ ចំណែកសំខាន់ក្នុងប្រវត្តិ ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែរ
ឆ្ពៅដាងវែង (Chapei Dang Veng) គឺជាឧបករណ៍ស្ទ្រួលខ្មែរប្រភេទ lute ប្រើប្រាស់ក្នុងការច្រៀងនិទានសង្គម ចំរៀងការអប់រំ និងការសាទរ-កំប្លែង។ តាម UNESCO — Cambodia ICH Projects ឆ្ពៅដាងវែង «ទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយជីវិត ប្រពៃណី និងជំនឿរបស់ប្រជាជនខ្មែរ» ហើយបំពេញមុខងារ ៤ ប្រការ គឺ ៖ ការបង្រៀនចំណេះដឹង ការស្ដីបន្ទោសសង្គម ការកំប្លែង និងការភ្ជាប់ជំនាន់។ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ ឆ្ពៅដាងវែងចូលក្នុងបញ្ជី Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity របស់ UNESCO ជំហានជ្រើស ការពារ ប្រវត្តិ ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែរ ជាផ្លូវការ។
សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ ៖ កន្លែងអភិរក្សប្រវត្តិ ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែរ
តាមការស្រាវជ្រាវវិទ្យាស្ថាន KCI (Korean Citation Index) ស្ថាប័នអប់រំសិល្បៈ ដែលសំខាន់បំផុតសម្រាប់ការបន្ត និងអភិរក្សតន្ត្រីបុរាណ គឺ សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ (RUFA) ។ ក្នុងមហាវិទ្យាល័យតន្ត្រីមាន ៣ ផ្នែក គឺ ផ្នែកឧបករណ៍ ផ្នែកសូរសព្ទ និងផ្នែកតន្ត្រីវិទ្យា ដែលមានគ្រូបង្រៀន ១៦ នាក់ ។ ស្ថាប័ននេះបានចូលរួមការពារ ប្រវត្តិ ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែរ ដោយបង្ហាត់ជំនាន់ស្នងតន្ត្រី ហើយបន្ត ប្រគំ ប្រចាំឆ្នាំ។
| ប្រភេទតន្ត្រី | បរិបទប្រើប្រាស់ | ឧបករណ៍ចម្បង |
|---|---|---|
| ភ្លេងពិន្ទ | ពិធីសាសនា, របាំ, នាដកម្ម | រនាត, ស្គរ, ខ្ស៊ែ, ចំពោះ |
| ភ្លេងការ | ពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍ | ខ្ស៊ែ, ខ្លុយ, ចាប៉ី |
| មហោរី | ការកំសាន្ត, ព្រះរាជវាំង | រនាតឯក, ត្រូ, ដីក |
| ឆ្ពៅដាងវែង | ការច្រៀងប្រជាប្រិយ, ពិធីជំនឿ | ឆ្ពៅ (lute) |
ស្ថានភាព ២០២៦ ៖ ប្រវត្តិ ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែរ ក្នុងយុគ TikTok
ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ការស្រាវជ្រាវវប្បធម៌ពីសំណាក់ Scispace — Vitality of Khmer Music បង្ហាញថា ក្នុងបរិបទសម័យទំនើប ប្រវត្តិ ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែរ ប្រឈមមុខនឹងការប្រកួតប្រជែងពីតន្ត្រីបរទេស ពិសេសតន្ត្រីប្រជាប្រិយ ។ ប៉ុន្តែអ្នកអភិរក្សសហគមន៍ ও ស្ថាប័នរដ្ឋ ក៏ដូចជា UNESCO បន្តខំប្រឹងការពារ ។ ការវិភាគ OpenEdition Moussons ស្ដីពីការស្ដារតន្ត្រីខ្មែរ ក្រោយរបបខ្មែរក្រហម ចង្អុលបង្ហាញថា ការផ្លាស់ប្ដូរពីការសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្រ ទៅការសិក្សាសង្គម-វប្បធម៌ ជំរុញឱ្យតន្ត្រីនេះស្ថិតនៅ «ស្ថានភាពប្រណាំង» ជាមួយនឹងតន្ត្រីទំនើបថ្មី ។ ក្នុងបរិបទ Cinematic Khmer MV ២០២៦ ឃើញតន្ត្រីបុរាណខ្មែរចាប់ផ្ដើមមានទីតាំងថ្មីក្នុងកម្រិតប្រព័ន្ធ TikTok និងយូទ្យូប ។
«ការចូលបញ្ជីកេរ្ដ៍ UNESCO មិនគ្រប់គ្រាន់ — ការផ្ទេរចំណេះដឹងពីគ្រូទៅសិស្សសហគមន៍ ទើបជាបេះដូងនៃការអភិរក្ស ។»
សំណួរចោទញឹកញាប់
ភ្លេងសុទ្ធខ្មែរ មានប្រភពមកពីណា?
ភ្លេងសុទ្ធខ្មែរមានប្រភពចាស់ជាង ១.០០០ ឆ្នាំ ដែលឫសគល់ត្រូវបានផ្ទៀងផ្ទាត់ដោយចម្លាក់នៅប្រាសាទអង្គរ (ស.វ. ៩–១៥) ។ ព័ត៌មាននេះបានមកពី Wikipedia — Music of Cambodia ។
ភ្លេងពិន្ទ ភ្លេងការ មហោរី ខុសគ្នាដូចម្ដេច?
ភ្លេងពិន្ទ ប្រើសំឡេងខ្លាំង សម្រាប់ពិធីសាសនា និងរបាំ ។ ភ្លេងការ ប្រើក្នុងពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍ ។ មហោរី ជាភ្លេងកំសាន្ត និងរាជវាំង ។ ការបែងចែកនេះពិភាក្សាលំអិតដោយ Wikipedia — Music of Cambodia ។
របបខ្មែរក្រហមមានឥទ្ធិពលយ៉ាងណាលើតន្ត្រីខ្មែរ?
ក្រោមរបបខ្មែរក្រហម (១៩៧៥–១៩៧៩) ការហ្វឹកហ្វឺន ការផ្ទេរចំណេះ និងសម្ភារៈតន្ត្រីត្រូវបានបំផ្លាញ ហើយអ្នកសិល្បៈជាច្រើនបានស្លាប់ ។ ប្រភព OpenEdition Moussons និង UNESCO ចង្អុលបង្ហាញ ថា ភ្លេងសុទ្ធខ្មែរ «ស្ទើរតែផុតពូជ» ។
Chapei Dang Veng ជាអ្វី?
ឆ្ពៅដាងវែង ជាឧបករណ៍ស្ទ្រួលប្រភេទ lute ខ្មែរ ប្រើក្នុងការច្រៀងនិទានសង្គម ការអប់រំ ការកំប្លែង ។ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ វាត្រូវបាន UNESCO ទទួលស្គាល់ ជាកេរ្ដ៍ដំណែលវប្បធម៌អរូបីរបស់មនុស្សជាតិ ។
តើ RUFA ជួយអភិរក្សភ្លេងសុទ្ធខ្មែរដូចម្ដេច?
សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ (RUFA) មានគ្រូបង្រៀនតន្ត្រីបុរាណ ១៦ នាក់ ហើយបង្រៀនសិស្សប្រហែល ៥០ នាក់ ក្នុងផ្នែកតន្ត្រីបុរាណ ។ ដូចនេះ ស្ថាប័ននេះជាចំណុចស្នូលសម្រាប់ការបន្តវប្បធម៌ ភ្លេងសុទ្ធ ខ្មែរ ។
ភ្លេងសុទ្ធខ្មែរ ២០២៦ ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពយ៉ាងណា?
ក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ ភ្លេងសុទ្ធខ្មែរនៅតែប្រឈមមុខនឹងការប្រកួតពីតន្ត្រីបរទេស ប៉ុន្តែ UNESCO ស្ថាប័នជាតិ និងអ្នកអភិរក្សសហគមន៍ ยังคget បន្តការពារ ។ ការលើកកម្ពស់ Pleng Music Awards ២០២៦ ក៏ជាភស្ដុតាងថា ការបន្ដ និងការជ្រើសរើសតន្ត្រីខ្មែរ នៅតែជាចលនាសកម្ម ។
ប្រភព
- Wikipedia — Music of Cambodia — បានយកមក ៣១ សីហា ២០២៦
- UNESCO ICH — Royal Ballet of Cambodia — បានយកមក ៣១ សីហា ២០២៦
- UNESCO ICH — Cambodia Projects (Chapei Dang Veng) — បានយកមក ៣១ សីហា ២០២៦
- UNESCO — Chapei Dang Veng Four Years After Inscription — បានយកមក ៣១ សីហា ២០២៦
- UNESCO — Memory of Neak Krou Em Theay — បានយកមក ៣១ សីហា ២០២៦
- Smithsonian Folkways — The Beautiful Chaos of Cambodian Music — បានយកមក ៣១ សីហា ២០២៦
- OpenEdition Moussons — Re-Construction and Revival of Musical Heritage in Cambodia — បានយកមក ៣១ សីហា ២០២៦
- Griffith University — Vitality, Viability and Value of Traditional Khmer Music — បានយកមក ៣១ សីហា ២០២៦
- KCI Journal — Present State of Cambodian Traditional Music — បានយកមក ៣១ សីហា ២០២៦
- SOAS Research Repository — Interrelations among Genres in Khmer Traditional Music — បានយកមក ៣១ សីហា ២០២៦
